Organizacións Internacionais

España, como membro da Unión Europea, participa en todos os ámbitos desta, incluída a seguridade, sobre todo tendo en conta que cada vez é máis patente que a seguridade interior empeza a garantirse desde o exterior.

Misiones internacionales

Coa entrada en vigor do Tratado de Lisboa o pasado 1 de decembro do 2009, a Unión Europea foi finalmente recoñecida como unha organización internacional con personalidade xurídica propia. Tamén se acabou coa anterior estrutura por piares da Unión. O anterior terceiro piar comunitario coñecido como cooperación policial e xudicial en materia penal pasa agora a ter un único título no Tratado de Funcionamento da Unión Europea denominado “Espazo de Liberdade, Seguridade e Xustiza”, organizado en cinco capítulos:
  • Disposicións xerais.
  • Políticas sobre controis fronteirizos.
  • Asilo e inmigración.
  • Cooperación xudicial e civil.
  • Cooperación policial.
A Política Exterior e de Seguridade Común, anterior segundo piar da unión, aparece recollido no título V do Tratado de Lisboa e segue rexéndose por regras e procedementos específicos.
Coincidindo coa entrada en vigor do Tratado de Lisboa, o Consello Europeo aprobou o programa plurianual coñecido como o programa de Estocolmo, que busca o desenvolvemento do espazo de liberdade, seguridade e xustiza na Unión Europea.
Como consecuencia das modificacións introducidas polo Tratado de Lisboa e co desenvolvemento do programa citado estanse producindo importantes cambios en materia de seguridade interior (Espazo de Liberdade, Seguridade e Xustiza). É por iso que a Garda Civil sabe que debe profundar e poñer en marcha novas iniciativas no marco da cooperación na Unión Europea. Para iso, actualmente conta con representantes nas seguintes axencias europeas:
  • Axencia Europea de Fronteiras (FRONTEX): é unha axencia da Unión Europea (UE), cuxo fin é mellorar a xestión integrada das fronteiras exteriores dos estados membros da Unión. A súa sede encóntrase en Varsovia. Aínda que os Estados membros son responsables do control e a vixilancia das fronteiras exteriores, a axencia facilita a aplicación das medidas comunitarias relativas á xestión destas fronteiras. Actualmente a Garda Civil conta con tres membros do corpo que prestan os seus servizos en calidade de SNE (Second National Expert) e traballan na axencia en calidade de expertos.
Ademais, na súa función de policía de fronteiras, a Garda Civil presentou as modernas capacidades do novo centro de coordinación para a vixilancia marítima de costas e fronteiras. Desde esta unidade coordínanse os medios que utilizan as diferentes administracións, incluído o Exército de Terra, o Aire e a Armada, no ámbito de protección de límites no mar, ademais de conformarse como o Centro de Coordinación Internacional (ICC) español no seo do organismo da Unión Europea para o control das fronteiras exteriores (FRONTEX).
  • EUROPOL: a Oficina Europea de Policía (Europol) foi creada en 1992 para explotar a nivel europeo a información sobre actividades delituosas. A súa sede está na Haia, nos Países Baixos, e o seu persoal inclúe a representantes de organismos nacionais relacionados coa Xustiza: policías, axentes de aduanas, servizos de inmigración etc. O Consello de Administración de Europol consta dun representante de cada país da Unión Europea. O seu obxectivo é axudar aos Estados membros da UE a cooperar estreita e eficazmente co fin de previr e combater a delincuencia internacional organizada.
  • CEPOL: a Escola Europea de Policía reúne os funcionarios policiais de rango superior co obxectivo de fomentar a cooperación transfronteiriza na loita contra a delincuencia e o mantemento da seguridade e a orde públicas. Creada en 2005 como axencia da Unión Europea (UE), a CEPOL ten a súa Secretaría en Bramshill (Reino Unido). A CEPOL organiza entre 80 e 100 cursos, seminarios e conferencias ao ano. As actividades, que abarcan gran número de temas, lévanse a cabo nos centros nacionais de formación policial dos Estados membros.
Ademais de nas axencias, a Garda Civil participa nos seguintes grupos de traballo:
  • Comité de Seguridade Interior (COSI). O COSI foi creado o día 25 de febreiro do presente ano, baixo presidencia española da Unión Europea, e seguindo as directrices marcadas polo Tratado de Lisboa. O seu obxectivo é intensificar a coordinación das actuacións operativas entre os estados membros da UE en materia de seguridade interior.
  • CIREFI. Centro de información, reflexión e intercambio en materia de cruzamento de fronteiras e inmigración. O obxectivo deste centro é asistir aos Estados membros no estudo detallado das cuestións vinculadas á inmigración legal para loitar contra a inmigración irregular e as redes dedicadas ao tráfico de persoas, detectar con maior eficacia os documentos falsificados e mellorar as medidas de repatriación.
  • OLAF. Oficina Europea de Loita contra a Fraude. A OLAF exerce todas as competencias de investigación conferidas á Comisión pola normativa comunitaria e os acordos en vigor con terceiros países, co fin de reforzar a loita contra a fraude, a corrupción e calquera outra actividade ilegal que lles afecte aos intereses financeiros da Comunidade Europea.

Misiones internacionales

Outros grupos de traballo nos que actualmente participa a institución son os de Cooperación Policial, Terrorismo, Crime Organizado Multidisciplinar, Intercambio de Información, Consello de Administración Europol, Rede Europea de Prevención da Delincuencia, Consello de Administración Frontex, Fronteiras e Fronteiras-Documentos de Traballo.
 A Garda Civil tamén participa en programas xa en funcionamento da Unión Europea como o SIS-SIRENE, que se trata dunha base ou ficheiro de datos na que se encontran descricións (denominadas sinalamentos) de persoas buscadas para a súa detención para os efectos de extradición. As oficinas SIRENE xorden co fin de poñer a disposición de todas as partes dun punto de contacto único e de acceso permanente que fixese posible o funcionamento do SIS. Dispoñen dun sistema de comunicación definido conxuntamente denominado SISNET.
 Por outra parte, e financiados por diversos programas da Unión, a Garda Civil encóntrase traballando nos seguintes proxectos:
  • Sistema de control e protección dos explosivos para a prevención e loita contra o terrorismo (SCPLYT). Este proxecto, liderado por España, baixo a coordinación da Intervención Central de Armas e Explosivos da Garda Civil, establecerá un sistema informático único e coordinado que permitirá mellorar a seguridade na comercialización europea de explosivos. Conta con representantes de Alemaña, España, Francia, Reino Unido e Italia, entre os que se encontran técnicos en control de explosivos, en informática e integrantes do Grupo de Traballo contra o terrorismo. Está financiado pola UE e conta co valor engadido de que suporá unha redución das cargas administrativas que teñen que soportar as empresas comercializadoras.
  • Programas IPA. Para o período de 2007-2013, o instrumento de preadhesión (IPA) é a ferramenta financeira única de apoio aos países candidatos á adhesión á Unión Europea, que substitúe a todas as axudas de preadhesión existentes (programa PHARE, CARDS, MEDA). En base a estes programas establécense sistemas de apoio ás institucións policiais dos países candidatos, co fin de lles axudar a integrar o acervo comunitario e os sistemas de funcionamento das policías da UE, mediante os denominados twinnings ou irmandades, ou o envío de expertos aos países sinalados.
  • Programas TAIEX. Ferramenta de reforzo institucional da UE é a asistencia técnica e intercambio de información de instrumentos xestionados pola Dirección Xeral de Ampliación da Comisión Europea. O TAIEX apoia os países socios no que respecta á aproximación, aplicación e cumprimento da lexislación da UE. Mediante seminarios e talleres realizados baixo este tipo de programas pretenden estender as boas prácticas da UE a outros países.
Adicionalmente a Garda Civil conta con representación, como experto nacional, na Dirección Xeral de “Europe-Aid”. A Oficina de Cooperación EuropeAid é unha dirección xeral da Comisión Europea que ofrece axuda ao desenvolvemento en todo o mundo. Leva á práctica as estratexias e políticas de desenvolvemento para os países de África, o Caribe e o Pacífico e de relacións exteriores para as demais rexións e países. A súa misión fundamental é poñer en funcionamento os instrumentos de axuda exterior da Comisión Europea en estreita colaboración cos destinatarios.
No que respecta á seguridade exterior ou Política Exterior de Seguridade Común (PESC), a Garda Civil participa activamente nas misións de xestión de crise abandeiradas pola Unión Europea.
A Garda Civil dispón dunha Compañía de Acción Exterior, CRAEX, situada en Sevilla, co fin de incrementar a dispoñibilidade de persoal para tales misións. De feito, un oficial da Garda Civil encóntrase na Unidade de Planificación policial, na Secretaría Xeral do Consello da Unión Europea, e outro oficial desenvolve labores de coordinación na área de xestión civil de crise, na Representación Permanente de España ante a Unión Europea.
Ademais das operacións e misións da UE, a Garda Civil participa en grupos de traballo como o CIVCOM (Comité para os aspectos civís da Xestión de Crise) cuxa misión específica consiste en informar o Comité de Representantes Permanentes (COREPER) e facilitar información, formular recomendacións e asesorar en materia de aspectos civís de xestión de crise o Comité Político de Seguridade e demais órganos do Consello.
Por último hai que sinalar que un garda civil se encontra no Centro de Situación da Unión Europea en Bruxelas, desde onde se controlan e coordinan as misións policiais da UE.
Tamén no ámbito europeo, pero independentemente das institucións da Unión Europea, é importante citar a participación do Corpo da Garda Civil na OSCE, a Organización para a Seguridade e a Cooperación en Europa, mediante a integración dun tenente coronel na súa sede en Viena.
No ámbito da cooperación policial no noso contorno inmediato é imprescindible nomear a FIEPAsociación de Corpos de Seguridade euromediterráneos unidos por un vínculo común: a súa estrutura e estatus militar. A súa creación estivo marcada por unha corrente que cuestionaba este tipo de corpos policiais, non só nos seus propios países, senón tamén por organismos internacionais como o Consello de Europa. A creación do FIEP supuxo un reforzamento na confianza e a unión destes corpos, así como unha aposta pola eficacia delas.
Naceu no ano 1993 nunha reunión dos directores/comandantes xenerais da Xendarmería Nacional francesa, a Arma de Carabinieri italiana e a Garda Civil, e definitivamente constituíuse o ano 1994 en España coincidindo co 150 aniversario da creación da Garda Civil. Denomínanse F.I.E. por referencia ás iniciais dos tres países, foi en 1996, tras a adhesión da Garda Nacional Republicana Portugal como membro de pleno dereito cando pasou a chamarse F.I.E.P.
A partir deste momento fóronse incorporando a Jandarma Turca (1997), a Real Marechaussée (Holanda) e a Xendarmería Real de Marrocos (1998), a Xendarmería de Romanía (2000), a Xendarmería Nacional Arxentina e o Corpo de Carabineiros de Chile (2004) e a Xendarmería de Xordania (2010). Recentemente produciuse a adhesión de Qatar, logo de solicitude deste, en calidade de observador.
obxectivo desta asociación é facilitar o entendemento entre as institucións participantes cos fins de continuar e reforzar as relacións e vínculos establecidos, promover ideas innovadoras e activas sobre a cooperación policial, reforzar a solidariedade recíproca e aumentar modelos de organización e estrutura cara ao exterior, e acordouse, segundo os actuais acordos internacionais e normas nacionais, o intercambio de información e experiencias nos seguintes sectores:
  • Recursos humanos
  • Organización do servizo
  • Novas tecnoloxías e loxística
  • Asuntos europeos
Reúnense polo menos unha vez ao ano, e no mes de outubro ten lugar, por rotación, o cumio anual de directores/comandantes xerais, que forman o Consello Superior, para aprobar as conclusións de cada unha das comisións citadas e marcar as liñas mestras que se van desenvolver no seguinte exercicio.
Polo tanto, ao posuír a Garda Civil a presidencia anual, o director xeral, D. Arsenio Fernández de Mesa Díaz del Río, será o representante da Asociación FIEP durante o período outubro de 2012 a outubro de 2013, en cuxo cumio anual de directores/comandantes xenerais, que terá lugar no mes de outubro en España, traspasaranse os poderes a Italia.
Máis información sobre últimas novas e traballos realizados na páxina oficial do FIEF (www.fiep.org).
Os correos electrónicos de contacto durante a presidencia española son os seguintes:
Outra organización onde participa a Garda Civil é a INTERPOL, que é a maior organización policial internacional, con 188 países membros. Creada en 1923, facilita a cooperación policial transfronteiriza e a todas as organizacións, autoridades e servizos cuxa misión é previr ou combater a delincuencia internacional.
Por último é de destacar a presenza dun oficial do corpo en Nacións Unidas, en Nova York, participando no Departamento de Operacións de PazDPKO segundo as súas siglas en inglés. A Garda Civil participa en numerosas misións de carácter civil baixo o auspicio de Nacións Unidas.