O Reinado de Alfonso XIII

En 1902, ao cumprir os dezaseis anos, Alfonso XIII é declarado maior de idade e proclamado Rei de España tras a rexencia da súa nai María Cristina. O seu reinado, que se prolonga ata 1931, caracterízase por unha relativa estabilidade con forte crecemento demográfico e industrial favorecido pola neutralidade española na I Guerra Mundial.

Aínda tratándose dunha etapa relativamente tranquila, existían serios problemas de fondo: un incipiente independentismo, malas condicións de vida e traballo de campesiños e obreiros influídos pola Revolución Rusa de 1917, a falta de representatividade política de grandes grupos sociais posto que segue vixente o sistema de "alternancia" política controlada polo caciquismo, e a Guerra do Rif en Marrocos.

En 1909, prodúcense uns altercados en Marrocos cuns traballadores das obras de construción dunha liña de ferrocarril e o goberno ordena a chamada a filas dos reservistas. As noticias das numerosas baixas producidas no Protectorado, xunto ao feito de que puidese comprar a exención do ingreso a filas, provocan a convocatoria dunha folga xeral que, en Barcelona, culmina na chamada Semana Tráxica. Perdido o control da folga polos seus convocantes e as autoridades, prodúcense desordes, incendios de igrexas e conventos, desatándose un auténtico motín popular. As autoridades acordan declarar o estado de guerra e para restaurar a orde contan inicialmente case exclusivamente con setecentos gardas civís, ata que se ven reforzados con novos efectivos formados tamén en gran parte por membros da Garda Civil. Dese xeito lógrase sufocar a revolta non sen un gran custo en vidas, feridos e detidos.

Tetuan1918

Mentres tanto, a Garda Civil ía modificando os seus servizos adaptándose ás necesidades do seu tempo nun continuo proceso de mellora técnica e organizativa. En 1902 créase unha sección de ciclistas, primeiro intento de dotar de medios mecánicos de transporte ao Corpo. En maio de 1922 créase o Parque de Máquinas de Locomoción que, aínda que inicialmente está formado por medios que na actualidade poden parecer limitados: dous ómnibus, unha camioneta, sete coches lixeiros e 2 motocicletas, foi o antecedente do Parque de Automobilismo. En 1921 dótase ao Corpo da pistola Star de 9 mm, arma regulamentaria que por máis espazo de tempo acompañaría á Garda Civil. Esta instalaría pouco despois o seu propio servizo radiotelegráfico para mellorar a súa resposta coa axuda de mellores comunicacións. A súa primeira emisión realízase o 1 de agosto de 1922.

Son fitos importantes na historia da Institución que en 1913, se declare á Virxe do Pilar patroa da Garda Civil. A uniformidade, xa reformada en 1909, despois de máis de sesenta anos inalterada, volve revisarse en 1922 e de novo en 1925, cambiando o vello uniforme, vistoso pero pouco práctico, por un caracterizado pola súa cor verde e maior comodidade e adecuación ás necesidades do servizo. A creación do primeiro museo da Garda Civil no Colexio Infanta María Teresa de Madrid en 1921 e o establecemento do seu himno, que é cantado por primeira vez o 1 de agosto de 1922, constitúen outros fitos na tradición histórica da Garda Civil.

Como vimos, no Protectorado marroquí viñan producíndose incidentes xa dende antes do seu establecemento formal en 1912. Co exército español cada vez máis comprometido na contención da resistencia, en 1921 prodúcese o Desastre de Annual. Cunha derrota apisoante ante o exército do Rif e unha retirada desordenada con numerosas baixas españolas e que puxo en perigo a propia Melilla, a sociedade non entende a conveniencia dunha guerra sanguenta e custosa nun territorio de gran pobreza e que se facía por mera cuestión de prestixio. Prodúcese polo tanto un aumento da violencia na rúa e as desordes que culminarán co asasinato do Presidente do Goberno D. Eduardo Dato por tres militantes anarquistas na Porta de Alcalá de Madrid.

Estas circunstancias sociopolíticas inducen o golpe de estado do Capitán Xeral de Cataluña D. Miguel Primo de Rivera, avalado polo Rei. Durante a ditadura de Primo de Rivera poñerase fin á Guerra de Marrocos co Desembarco de Alhucemas en 1925 que supuxo a pacificación da zona española do Protectorado.

GranCruzBeneficienciaGuardiaCivilA Garda Civil segue adaptándose aos cambios sociais e políticos nestes anos mediante unha substancial mellora de efectivos e importantes reformas como a inclusión en 1918 de tres xenerais de brigada propios no equipo da Institución, que aumenta por Real Decreto do 4 de xullo de 1924 a un xeneral de división e catro de brigada, ostentando o primeiro o cargo de Subdirector Xeral da Garda Civil, figura creada por esta disposición. En 1926, respondendo a un principio de rexionalización, créanse as Zonas, catro nun principio (cuxas sedes iniciais se situaron en Madrid, Barcelona, Sevilla e Burgos) ao mando cada unha delas dun xeneral de brigada.

A Primeira Academia Especial coa que contou o Corpo para a formación da oficialidade situouse no Colexio Infanta María Teresa de Madrid e a súa primeira promoción incorporouse o 12 de febreiro de 1927. Pecharíase a continuación para volver abrir dous anos despois en Valdemoro.

En 1929 mediante Real Decreto do 4 de outubro, concédese á Garda Civil a Gran Cruz da Orde Civil de Beneficencia por "os innumerables actos e servizos abnegados, humanitarios e heroicos realizados con motivo de incendios, inundacións e salvamento de náufragos". Honrábase desta forma, de modo público e institucional, o carácter "benemérito" da Garda Civil que o seu sobrenome xa recoñecía.

Con ocasión desta recompensa publícase unha escala de persoal do Corpo condecorado con esta alta distinción, resultando que en vinte e tres anos, entre 1906 e 1929, se outorgaran 438 Cruces de Beneficencia a título persoal a membros da Garda Civil.