Vocación de Servizo

A Garda Civil benfeitora

O premio de toda boa acción é o resultado de facela
Séneca, Lucio Anneo (4 a.C.- 65 d.C.)

O carácter benemérito ou benfeitor da Garda Civil forma parte da súa natureza dende a súa creación. En cada naufraxio, incendio, inundación, terremoto, epidemia ou calamidade pública acontecidos en España, púidose contar co socorro e a axuda da Garda Civil.

Xa no primeiro Regulamento para o Servizo, do 9 de outubro de 1844, no seu art.º 32º, lese:

“Nos camiños, nos campos e despoboados, toda partida ou individuo da Garda Civil coidará de protexer calquera persoa que se vexa nalgún perigo ou desgracia, xa prestando o auxilio da forza, xa facilitando o socorro que estivera ao seu alcance. Por conseguinte, procurará amparar a todo viaxeiro que sexa obxecto dalgunha violencia; auxiliar ás carruaxes que tivesen envorcado ou experimentado calquera contratempo que os deteña no camiño; recoller os feridos ou enfermos que se atopen imposibilitados de continuar a súa marcha; contribuír a cortar os incendios nos campos ou nas casas illadas, e prestar, en suma, do mellor modo for posible, todo servizo que poida conducir ao obxecto e realce desta institución, esencialmente benéfica e protectora. ”

Foto antigua Guardia CivilNa Cartilla do Garda Civil, redactada polo propio Duque de Ahumada, o seu fundador, encontrámonos no seu art.º 6º:

 “O Garda Civil non debe ser temido, senón dos delincuentes; nin temible, senón dos inimigos da orde. Procurará ser sempre un prognóstico feliz para o aflixido, e que á súa presentación o que se cría cercado de asasinos, se vexa libre deles; o que tiña a súa casa presa das chamas, considere o incendio apagado; o que ve o seu fillo arrastrado por corrente das augas, créao salvado; e por último, sempre debe velar pola propiedade e seguridade de todos. ”

Este mandato regulamentario de atención ao desprotexido ten inmediata resposta por parte dos primeiros gardas civís e xa en 1848 produciuse o salvamento dos súbditos ingleses da goleta Mary que naufraga fronte ás costas de Sanlúcar de Barrameda, continuando en 1850 cando os gardas civís Pedro Ortega e Antonio Gimeno falecen rescatando as vítimas dunha carruaxe lanzada nunha tormenta no barranco de Bellver (Castelló) e coa asistencia aos afectados na epidemia de cólera de 1855. Saltando no tempo, na grande epidemia de gripe de 1918 de novo vemos aos gardas civís realizando tarefas que os cidadáns, por medo ao contaxio, non se atrevían a realizar: retirada e enterro de cadáveres, auxilio a doutores e sanitarios, etc.

Unha constante ao longo do tempo é a actuación da Garda Civil na prestación de axuda en temporais, nevadas, traslado de enfermos, incendios, busca de desaparecidos, salvamento en ríos e pantanos.

Ao longo do século XIX e principios do XX, os Boletíns Oficiais da Garda Civil recollían os "servizos beneméritos " prestados polos gardas civís entre os que destacaban:

  • Incendios
  • Auxilio e protección de persoas e propiedades: incluíndo náufragos, desaparecidos por temporais, indixentes, etc.
  • Inundacións, calamidades públicas e catástrofes

Como colofón a esta traxectoria, o RD 2088 do 4 de outubro de 1929 concedeu a Gran Cruz da Beneficencia á Garda Civil outorgándolle publicamente de forma oficial o título de Benemérita, facendo xustiza á traxectoria mantida pola Institución dende a súa fundación. Líase neste Real Decreto:

 “… polos innumerables actos de servizo abnegados, humanitarios e heroicos que os individuos pertencentes a este realizaron con motivo de incendios, inundacións e salvamentos de náufragos”.

Estas condutas deran lugar previamente á concesión de 438 Cruces de Beneficencia a título persoal a membros da Garda Civil.

Outro exemplo desta vocación de servizo foi a constitución en 1959, da Agrupación de Tráfico cos seus equipos de "Auxilio en Estrada" dotados con padiola, osíxeno e caixa de primeiros auxilios que prestaban os primeiros auxilios mentres acudían os servizos sanitarios.

Pareja Guardia CivilEsta entrega en auxilio do cidadán foi insignia da Garda Civil aínda nas condicións sociais máis adversas; un exemplo diso foi o suceso acaecido o 26 de agosto de 1983 con motivo das graves inundacións no País Vasco nas que perderon a vida o tenente da Garda Civil Alejo García García e os gardas civís Luís Postigo Cabello, Miguel Salgado Peña e Pedro Narbona Bustamante, afogados ese día en Bilbao xunto á rapaza de 16 anos que acababan de rescatar.


En consonancia coa creación dos equipos de auxilio en estrada, a Garda Civil formou unidades coa misión primordial de atención ao cidadán; exemplo diso son os Grupos de Rescate Especial de Intervención en Montaña que, entre 1981 e 2009, realizaron 13.400 intervencións, rescatando ilesas a 13.690 persoas, feridas a 8.070 e recuperando os cadáveres de 1.897 falecidos.

O exemplo máis recente desta dedicación humanitaria vén dado pola actuación da Garda Civil fronte á inmigración irregular. Nos últimos anos España pasou de ser un país de emigrantes a ser unha nación receptora neta de inmigrantes; a proximidade do noso país ao continente africano provocou que as nosas costas sexan destino deste tipo de inmigración que, polo seu carácter, se realiza nunhas condicións pésimas de seguridade. Así, só en 2008, foron rescatadas 8.177 persoas polo Servizo Marítimo e as unidades territoriais da Garda Civil.